Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa”
Tytuł projektu: Dwukierunkowa droga do zdrowia – czy środowisko wpływa na czynność endokrynną mięśni szkieletowych i w ten sposób reguluje zmiany adaptacyjne indukowane aktywnością fizyczną w grupie dojrzałych kobiet?
Numer umowy: NdRS/SP/0034/2025/01
wartość przyznanych środków: 1 986 380,00 zł
całkowity koszt projektu: 1 986 380,00 zł
okres realizacji: 1.06.2026 – 31.05.2029
kierownik projektu: prof. AWF dr hab. Urszula Czerniak
Związki per- i polifluoroalkilowe (PFAS) to syntetyczne substancje chemiczne szeroko stosowane w przemyśle i produktach codziennego użytku, m.in. w powłokach nieprzywierających, odzieży wodoodpornej czy opakowaniach żywności. Charakteryzują się bardzo dużą trwałością, przez co nie ulegają łatwemu rozkładowi i mogą kumulować się w organizmie człowieka. Badania wskazują, że długotrwała ekspozycja na PFAS może mieć niekorzystny wpływ na zdrowie, m.in. na układ metaboliczny i sercowo-naczyniowy.
Projekt dotyczy wpływu PFAS na zdrowie kobiet w okresie okołomenopauzalnym oraz ich potencjalnego oddziaływania na adaptacje organizmu do wysiłku fizycznego. Szczególny nacisk położono na rolę mięśni szkieletowych jako narządu endokrynnego i wydzielanych przez nie miokin, które uczestniczą w regulacji procesów metabolicznych i funkcji układu krążenia.
W ramach badania analizowane są zależności pomiędzy stężeniem PFAS, profilem miokin oraz metabolitów argininy, a także ich zmiany w odpowiedzi na dwa rodzaje interwencji wysiłkowej: trening oporowy z masą własnego ciała oraz marszowy trening interwałowy. Celem jest ocena, czy regularna aktywność fizyczna może wpływać na dystrybucję i eliminację PFAS oraz poprawę parametrów zdrowotnych.
W projekcie uczestniczą kobiety w wieku okołomenopauzalnym, w tym osoby zdrowe oraz pacjentki po leczeniu onkologicznym. Interwencja obejmuje 6-miesięczne, nadzorowane programy treningowe, a następnie okres samodzielnego utrzymania aktywności. Badania uzupełnione są o ocenę wydolności fizycznej, składu ciała oraz wskaźniki stylu życia i jakości życia.
Celem projektu jest lepsze zrozumienie zależności między ekspozycją na PFAS, aktywnością fizyczną a zdrowiem kobiet oraz opracowanie praktycznych rekomendacji dotyczących najbardziej efektywnych form aktywności fizycznej wspierającej zdrowie kobiet i potencjalną redukcję obciążenia tymi związkami.
